Aanvullingswet grondeigendom

Met het voorstel voor de Aanvullingswet grondeigendom worden regels toegevoegd aan de Omgevingswet voor instrumenten die ingrijpen op het eigendom van de grond.

Overheden voeren grondbeleid om de fysieke leefomgeving te beschermen en ontwikkelen. Grondbeleid is er om (bebouwde) grond op tijd beschikbaar te krijgen voor ontwikkeling en om kosten en baten te verdelen over de betrokken partijen. Bestuursorganen kunnen daarbij doelgericht ingrijpen op de grondmarkt om te komen tot een efficiënte en rechtmatige verdeling van grond en van kosten en baten bij de ontwikkeling ervan.

Overheden hebben de keuze tussen verschillende vormen van grondbeleid:

  • Actief grondbeleid, waarbij de overheid de benodigde grond koopt, bouw- en woonrijp maakt en deze grond als bouwrijpe kavels weer in een eigendom of erfpacht uitgeeft.
  • Faciliterend grondbeleid, waarbij de grond in handen blijft van particuliere eigenaren en het bestuursorgaan de kosten van de aanleg van publieke voorzieningen verhaalt op degene die een bouwactiviteit uitvoert.
  • Een mengvorm van actief en faciliterend grondbeleid, ook wel publiek-private samenwerking genoemd, waarbij de overheid en private partijen hun grond inbrengen in een gezamenlijke onderneming die de gronden exploiteert.

Aanvullingswet grondeigendom

In de Aanvullingswet wordt een deel van de bestaande instrumenten voor grondbeleid samengebracht, vereenvoudigd, toegankelijk gemaakt en geharmoniseerd. Het gaat om de instrumenten die ingrijpen op het eigendom van de grond en diteigendom reguleren: voorkeursrecht, onteigening, herverkaveling en kavelruil in landelijk gebied. Aan deze instrumenten wordt stedelijke kavelruil als nieuw instrument toegevoegd. Deze instrumenten worden toegevoegd aan de Omgevingswet.

Verder wordt via de Aanvullingswet een aantal wijzigingen aangebracht in de bestaande regeling voor het kostenverhaal. Deze regeling is al in de Omgevingswet opgenomen. Het doel van de wijzigingen is om het kostenverhaal te vereenvoudigen, te verbeteren en flexibeler te maken.

Het wetsontwerp dat in consultatie is gegaan, bevatte nog geen overgangsrecht. Er wordt overgangsrecht opgenomen in het wetsvoorstel dat bij de Tweede Kamer wordt ingediend.

Wat is nieuw?

De instrumenten voor de regulering van grondeigendom zitten nu in verschillende wetten. De samenhang daartussen is soms niet goed. Met de aanvullingswet worden de regels in de Omgevingswet geïntegreerd en waar mogelijk geüniformeerd, zodat deze beter op elkaar zijn afgestemd en het gebruik daarvan inzichtelijker wordt. Dit nodigt uit tot een meer samenhangende inzet van de verschillende instrumenten. Daarmee is de overheid beter in staat om in te spelen op de huidige en toekomstige maatschappelijke opgaven in de fysieke leefomgeving.

De regeling voor stedelijke kavelruil is nieuw. De inhoudelijke wijzigingen bij de andere instrumenten worden per instrument in de FAQ’s benoemd.