Webcollege: Milieubelastende activiteit (MBA) in de Omgevingswet

Nicole Fikke, projectleider Besluit activiteiten leefomgeving en Invoeringsbesluit bij Eenvoudig Beter, neemt u in dit webcollege mee in de wereld van de milieubelastende activiteit (MBA). Zij legt onder meer uit:

  • Wat een MBA precies is;
  • Wat het verschil is met de huidige regels;
  • Wat de situatie wordt als de Omgevingswet ingaat;
  • Wat het overgangsrecht zegt over MBA's.

Webcollege: Milieubelastende activiteit (MBA) in de Omgevingswet

*Muziek speelt*
Beeldtekst: Van inrichting naar milieubelastende activiteit (MBA)

Nicole Fikke:
Hallo, ik ben Nicole Fikke.

Ik werk bij
het ministerie van Binnenlandse Zaken...

bij de programmadirectie Eenvoudig Beter.

Daar ben ik projectleider voor
het Besluit activiteiten leefomgeving...

en voor het Invoeringsbesluit.

Vandaag neem ik jullie mee in de wereld
van de milieubelastende activiteit.

Ik ga eerst wat meer vertellen over wat
een milieubelastende activiteit precies is...

en wat het verschil is met de huidige regels.

Daarna ga ik verder in
op wat nu de situatie is...

bij de inwerkingtreding
van de Omgevingswet in 2021.

Daarover vertel ik wat meer
over het Overgangsrecht.

Beeldtekst: Van inrichting naar milieubelastende activiteit (MBA)

Onder de Omgevingswet gebruiken we
het begrip 'milieubelastende activiteiten'...

voor het stellen van rijksregels.

In de huidige regels
is dat het begrip 'inrichting'.

Wat is nu het grote verschil
tussen het huidige begrip 'inrichting'...

en het begrip 'milieubelastende activiteit'
dat we straks gebruiken?

In het Besluit omgevingsrecht, het Bor...

staan activiteiten
waarvoor rijksregels gelden.

Het Bor wijst ook aan wanneer er een
vergunningplicht geldt voor een inrichting.

Als die vergunningplicht geldt,
geldt die voor de hele inrichting.

Verder zijn nu
organisatorische bindingen...

zoals of iemand eigenaar is van het geheel...

mede bepalend voor de vraag
of iets één inrichting is.

Onder de Omgevingswet gebruiken we dus
het begrip 'milieubelastende activiteit'.

Als je wilt weten of er voor een
milieubelastende activiteit rijksregels gelden...

kijk dan in hoofdstuk 3 van het Bal.

Alle milieubelastende activiteiten
waarvoor rijksregels gelden...

moeten staan in hoofdstuk 3 van het Bal.

Een belangrijk verschil is dat,
als er een vergunningplicht geldt...

die dan vaak alleen maar geldt
voor een beperkt deel van het bedrijf.

En nu is dat voor het geheel.

Voor complexe bedrijven...

dat zijn bedrijven
waarvoor Europese regels gelden...

en waarvoor de provincie
bevoegd gezag is...

geldt de milieuplicht voor de hele
milieubelastende activiteit.

Verder is ook nog een belangrijk verschil
dat wat nu één inrichting is...

onder de Omgevingswet vaak meerdere
milieubelastende activiteiten kan bevatten.

Beeldtekst: Aanwijzing MBA in 3 stappen.

De aanwijzing van een milieubelastende
activiteit, in hoofdstuk 3 van het Bal...

verloopt altijd volgens dezelfde drie stappen.

De eerste stap
is de aanwijzing van de hoofdactiviteit.

We noemen dat de kernactiviteit.

De kernactiviteiten zijn aangewezen in
drie verschillende onderdelen van het Bal.

Allereerst gaat het over
bedrijfstakoverstijgende kernactiviteiten...

denk aan een bodemenergiesysteem
of aan een windmolen...

of aan een koelinstallatie.

Dan, in dat geval, is alleen de kernactiviteit
aangewezen als milieubelastende activiteit.

De tweede stap
is dat er soms is aangewezen...

dat ook de functioneel
ondersteunende activiteiten...

deel uitmaken
van de milieubelastende activiteit.

Daar komen we zo op terug.

In de afdelingen 3.3 en verder...

zijn functioneel ondersteunende activiteiten...

meestal ook onderdeel
van de milieubelastende activiteit.

Tot slot, de laatste stap is dat er soms
uitzonderingen zijn aangegeven.

Als de uitzondering geldt...

dan is de milieubelastende activiteit
niet geregeld onder de rijksregels.

Een voorbeeld zijn activiteiten
die soms door huishoudens worden gedaan.

Beeldtekst: Een functioneel ondersteunende activiteit.

Wat is nu precies
een functioneel ondersteunende activiteit?

Dat zijn andere milieubelastende activiteiten
die ten dienste staan van de kernactiviteit.

En de kernactiviteit
is altijd als eerste genoemd.

Een functioneel ondersteunende activiteit
is onder andere een voorziening...

die zorgt voor technische ondersteuning
van de kernactiviteit.

Denk bijvoorbeeld aan energievoorziening.

Het kan ook gaan
om facilitaire voorzieningen...

zoals bijvoorbeeld een laboratorium...

en ook facilitaire diensten, zoals
bijvoorbeeld de onderhoudsafdeling...

of de administratie, of de beveiliging.

Maar ook faciliteiten voor personeel,
zoals bijvoorbeeld een kantine...

of de kantoorgebouwen,
een showroom of een parkeerterrein...

maken onderdeel uit van de functioneel
ondersteunende activiteiten.

Wat in een concreet geval...

wel of niet onderdeel is
van de milieubelastende activiteit...

als functioneel ondersteunend, is uiteindelijk
iets wat het bevoegd gezag bepaalt.

Beeldtekst: Wat is een installatie?

Alle aanwijzingen van milieubelastende
activiteiten in afdeling 3.3 van het Bal...

gebruiken het begrip 'installatie'.

Vaak wordt ons de vraag gesteld
wat nu een installatie is.

Belangrijk is
dat ook onder het huidige recht...

het installatiebegrip betrokken moet worden
bij de vraag of er één inrichting is...

en straks of er één installatie is.

Daarbij moet aangesloten worden
bij het installatiebegrip...

van de Richtlijn industriële emissies.

Die richtlijn heeft een leidraad, een guidance
ontwikkeld, waarin verdere uitleg staat.

Het ligt voor de hand
dat bij gelijke omstandigheden...

wat nu als één installatie wordt beschouwd...

ook onder de Omgevingswet
als één installatie moet worden beschouwd.

En net als onder het huidige recht
is ook nu niet relevant...

of er binnen de installatie sprake is
van een of meerdere exploitanten.

Als er sprake is van één installatie, dan
is deze in zijn geheel vergunningplichtig...

er moet voor dit geheel
één vergunning worden aangevraagd.

Het eindoordeel over het installatiebegrip...

is uiteraard aan het bevoegd gezag.

En afwegingen die het bevoegd gezag
daarbij kan maken...

zijn of de activiteiten technisch bindend zijn.

Beeldtekst: Overgangsrecht milieubelastende activiteit in de Omgevingswet.

Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn
er regels nodig voor een soepele overgang...

van de huidige regels naar de nieuwe regels.

Dat doen we via Overgangsrecht.

Het hoofduitgangspunt van het Overgangsrecht
is dat de omgeving bij inwerkingtreding...

op dezelfde manier wordt beschermd,
gelijkwaardig wordt beschermd...

en dat bedrijven onder gelijke condities
hun bedrijf kunnen blijven voeren.

Het Overgangsrecht is allereerst geregeld
in de Invoeringswet.

Daarin staat het Overgangsrecht
voor de omgevingsvergunning.

Verder is het Overgangsrecht geregeld
in het Invoeringsbesluit.

Het Invoeringsbesluit
regelt het Overgangsrecht...

van rijksregels die worden overgedragen
naar gemeenten en naar waterschappen.

En verder bevat het Invoeringsbesluit
Overgangsrecht voor maatwerkvoorschriften.

Beeldtekst: Wat betekent Overgansrecht voor huidige vergunningen bedrijven?

Het Overgangsrecht over vergunningen
is geregeld in de Invoeringswet.

Artikel 4.13 van de Invoeringswet regelt...

dat een omgevingsvergunning
die verleend is op grond van de Wabo...

gelijkgesteld wordt aan een vergunning
op grond van de Omgevingswet.

Dus een vergunning voor een inrichting...

wordt gelijkgesteld aan een vergunning
voor alle milieubelastende activiteiten...

van die voormalige inrichting.

Wat gebeurt er nu met die voorschriften
die verbonden zijn...

aan die voormalige vergunning
voor die inrichting?

Daarvoor is de hoofdregel dat een voorschrift
een vergunningvoorschrift blijft...

als het alleen betrekking heeft
op het vergunningplichtige deel.

Een voorschrift
wordt een maatwerkvoorschrift...

als het buiten de reikwijdte valt
van de vergunningplicht.

Beeldtekst: Drie specifieke voorbeelden.

Ik ga dat illustreren met drie voorbeelden,
want het lijkt best ingewikkeld.

Het eerste voorbeeld is in de situatie
van een complex bedrijf.

Denk bijvoorbeeld
aan grote chemische industrie.

Complexe bedrijven blijven in zijn geheel
vergunningplichtig onder de Omgevingswet.

Dus geldt ook
voor alle vergunningvoorschriften...

dat het ook onder de Omgevingswet...

vergunningvoorschriften blijven
bij inwerkingtreding.

Beeldtekst: Vergunningplicht milieubelastende activiteit wordt kleiner.

Als de vergunningplicht verkleind wordt...

wat gebeurt er dan
met die vergunningvoorschriften?

Een voorbeeld is een scheepswerf.

Een scheepswerf is nu
in zijn geheel vergunningplichtig.

De kantoren en de scheepswerf zelf
zijn vergunningplichtig.

Onder de Omgevingswet zijn de kantoren wel
onderdeel van de milieubelastende activiteit...

maar niet meer vergunningplichtig.

Een voorschrift over energiebesparende
maatregelen in de kantoren...

zijn dus volgens het Overgangsrecht
maatwerkvoorschriften.

Beeldtekst: Milieubelastende activiteit wordt kleiner.

Als laatste voorbeeld is wat er nu gebeurt
als de milieubelastende activiteit...

onder de Omgevingswet kleiner wordt.

Ik neem daarvoor het voorbeeld
van een jachthaven...

met een bunkerstation en een restaurant.

Het bunkerstation is onder de Omgevingswet
nog steeds vergunningplichtig.

Het restaurant, dat wel
dezelfde eigenaar heeft...

maar verder niet functioneel
verbonden is met de jachthaven...

maakt straks geen deel meer uit
van de milieubelastende activiteit.

Vergunningvoorschriften
die gaan over het bunkerstation...

blijven dan vergunningvoorschriften
op grond van de Omgevingswet.

Vergunningvoorschriften
die ook gaan over de jachthaven...

en over het bunkerstation...

worden dan maatwerkvoorschriften
op grond van het Bal.

Vergunningvoorschriften die
niet alleen gaan over het bunkerstation...

en niet alleen gaan over de jachthaven,
maar ook over het restaurant...

denk bijvoorbeeld aan openingstijden
van het geheel...

worden dan straks maatwerkvoorschriften
op grond van het omgevingsplan.

Het restaurant is straks namelijk immers
geen milieubelastende activiteit meer...

op grond van het Bal...

maar regels over een restaurant worden
straks eventueel in het omgevingsplan gesteld.

Beeldtekst: Bruidsschat en voorrangsregels in het Overgangsrecht.

Naast de Invoeringswet
is ook het Invoeringsbesluit...

van belang voor het Overgangsrecht.

Het Invoeringsbesluit regelt allereerst
dat bestaande maatwerkvoorschriften...

ook onder de Omgevingswet gelden
als maatwerkvoorschriften.

Daarnaast bevat het Invoeringsbesluit...

Overgangsrecht voor rijksregels, die
nu nog worden gesteld door het Rijk...

maar die onder de Omgevingswet
worden overgedragen...

aan gemeenten en waterschappen.

En die set voormalige rijksregels
noemen we de Bruidsschat.

Via het Invoeringsbesluit worden
die sets voormalige rijksregels...

van rechtswege toegevoegd aan
het omgevingsplan van gemeenten...

en de waterschapsverordeningen
van waterschappen.

Die voormalige rijksregels
bevatten onder andere regels...

voor emissies van geluid, geur en trillingen.

En die gelden, net als de rijksregels,
ook voor bedrijven.

Maar om te voorkomen
dat in vergunningvoorschriften...

een andere regel staat,
strenger of soepeler...

en niet de hoofdregel zou gelden...

dat bedrijven eigenlijk altijd verder
kunnen gaan onder gelijke condities...

is er een voorrangsregel
in die Bruidsschat opgenomen.

En die voorrangsregel regelt...

dat als een bestaand vergunningvoorschrift
over een gelijk onderwerp iets regelt...

dat dan dat vergunningvoorschrift
voorgaat boven die Bruidsschatregel.

Beeldtekst: Wijzigings- en revisievergunning onder de Omgevingswet.

Na inwerkingtreding
van de Omgevingswet...

kunnen er natuurlijk ook steeds
wijzigingen ontstaan bij bedrijven.

Denk bijvoorbeeld
aan het bijplaatsen van een installatie.

Zo'n wijziging wordt dan vergund
met een wijzigingsvergunning.

Je hebt dan de oude vergunning,
omgevingsvergunning...

en de vergunning voor de wijziging.

Hoe kun je er dan voor zorgen
dat die twee vergunningen...

weer worden gecombineerd
tot één overzichtelijke vergunning?

Daarvoor heeft de Omgevingswet
het instrument de Revisievergunning.

Met de Revisievergunning
wordt de wijzigingsvergunning...

en de al bestaande vergunning
weer gecombineerd...

tot één overzichtelijke vergunning.

Het verschil met de huidige regelgeving...

is dat de Revisievergunning
onder de Omgevingswet...

op initiatief van het bevoegd gezag is...

en niet op aanvraag van het bedrijf.

Het kan natuurlijk wel
door het bedrijf verzocht worden...

om met een Revisievergunning...

een wijzigingsvergunning
en een bestaande vergunning...

samen weer te combineren
tot één overzichtelijk geheel.

Beeldtekst: Kort samenvattend.

We hebben gezien wat er gebeurt
met de omgevingsvergunning...

zoals deze
onder het huidige recht is verleend.

Deze omgevingsvergunning blijft ook
onder de Omgevingswet in stand...

voor zover de voormalige inrichting
milieubelastende activiteiten bevat...

die ook onder de Omgevingswet
vergunningplichtig zijn.

Die verleende omgevingsvergunning
blijft gewoon in zijn geheel...

als één vergunning in stand...

en hij kan daarbij betrekking hebben op één
of meerdere milieubelastende activiteiten.

En voor de vergunningvoorschriften geldt dat
deze gewoon vergunningvoorschriften blijven...

als die voorschriften uitsluitend gaan
over het vergunningplichtige deel...

en dat het in andere gevallen
maatwerkvoorschriften worden.

Dat was het.
Wil je meer weten...

kijk dan op
aandeslagmetdeomgevingswet.nl

Beeldtekst: Aan de slag met de omgevingswet.
www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl    
Het Programma Aan de slag met de Omgevinswet is een initieatief van de VNG, het IPO, de UvW en het Rijk.