André van der Zande over de informatiehuizen

De Omgevingswet heeft als doel de regels te vereenvoudigen, zodat het bijvoorbeeld makkelijker wordt om bouwprojecten te starten. Dat deze vereenvoudiging wenselijk is, heeft het RIVM zelf ondervonden. Voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor de nieuwbouw van het instituut, was een rondgang langs vele loketten nodig. De directeur-generaal van het RIVM André van der Zande vertelt wat er verandert met de komst van het Digitaal Stelsel Omgevingswet.

Inhoud college

Bij nieuwe ontwikkelingen wordt veel data over de fysieke leefomgeving gevraagd. Data, die vaak in eerder stadium al is opgeleverd. De Laan van de Leefomgeving is een digitaal stelsel waarin alle relevante informatie op één plek vindbaar is. Gegevens over tien domeinen worden via één loket ontsloten: lucht, water, geluid, natuur, externe veiligheid, ruimte, bouw, cultureel erfgoed en bodem.

Voor elk van de domeinen is de benodigde informatie georganiseerd in informatiehuizen. Op dit moment werken verschillende partijen hard aan de ontwikkeling van deze informatiehuizen. Dat is geen kleine opgave, want het gaat vaak om vele tientallen databases en rekenmethodieken die op elkaar gaan aansluiten. Het RIVM coördineert de totstandkoming van de informatiehuizen.

André van der Zande legt in dit college uit hoe we dankzij de Laan van de Leefomgeving straks in één oogopslag kunnen zien welke regels er gelden in de fysieke leefomgeving. De rondgang langs allerlei verschillende loketten, die zijn instituut voor het aanvragen van een omgevingsvergunning van de nieuwbouw moest afleggen, is straks niet meer nodig.


(Naast een viaduct staat een windturbine te draaien. Aan de oever van een rivier ligt een zeilboot. Beeldtitel: Kijk op de Omgevingswet. Beeldtekst: Kijk op de Omgevingswet. André van der Zande over de Laan van de Leefomgeving. Iemand slaat een filmklapper dicht.) LEVENDIGE MUZIEK ANDRÉ VAN DER ZANDE: Welkom op het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, het RIVM. Het RIVM staat overheden en de samenleving ten dienste met allerlei vormen van kennis en informatie als het gaat om onze leefomgeving en om onze gezondheid. En in dat kader vindt het RIVM het ook ontzettend spannend dat er een nieuwe wet op de leefomgeving gaat komen. Een beetje dubbel spannend, want het RIVM is ook zelf gebruiker van de verschillende wetten op de leefomgeving want het RIVM gaat in 2018 bouwen. Dus de minister bouwt aan een nieuwe wet en het RIVM bouwt ook aan z'n nieuwbouw. Wij hebben zelf meegemaakt wat je dan als instituut allemaal moet doen om aan je vergunningen te komen voor zo'n stuk nieuwbouw. Een stuk nieuwbouw dat eigenlijk op De Uithof, op een bestaande plek waar al eerder een wetenschappelijk instituut heeft gestaan, terecht moet komen. Wat moesten we allemaal wel niet doen voor die nieuwbouw? We moesten een handvol vergunningen aanvragen: een milieuvergunning een watervergunning, een vergunning voor ons nucleaire werk. Een hele handvol vergunningen hadden we nodig om in te kunnen dienen of om tot een geaccepteerd ontwerp te komen. En, daar achterliggend, moesten we heel veel data dan gaan verzamelen over de ondergrond, terwijl ik dan denk: er is al gebouwd. Over de archeologie, over de natuur we zitten vlak naast het Kromme Rijnlandschap. Dus als oud-natuurman snap ik dat wel, maar je denkt dan toch als burger maar ook als ondernemer van zo'n bedrijf: waarom ligt dat niet al lang klaar bij de verschillende bevoegde gezagen? Dat is niet het geval, dus wij hebben zelf aan den lijve ondervonden dat het nodig is om met zo'n nieuwe wet te komen. Want het hele idee van die wet is dat je informatie voor burgers en bedrijven die dan natuurlijk aanwezig moet zijn bij de gemeentes want die gaan een belangrijk deel van de wet uitvoeren dat die eenvoudiger beschikbaar moet zijn. Nou, en daar hebben we het concept van de Laan van de Leefomgeving. Waarom een laan? Omdat er toch veel partijen zijn die hier een rol in spelen want u moet zich voorstellen: het gaat inderdaad van lucht, water bodem, veiligheid, natuur. Het gaat over heel veel dingen waar je informatie over samen wilt brengen. En dat is niet eenvoudig, dus met een enkel simpel loket red je dat niet. Het wordt wel een loket bij de gemeentes, maar achter dat loket zit een laan en die laan gaat ervoor zorgen dat in verschillende huizen en dat noemen wij 'informatiehuizen' dat daar de informatie bij elkaar gebracht gaat worden. Nou, een voorbeeld van die huizen. Denk bijvoorbeeld aan lucht daar zijn we als RIVM ook zeer bij betrokken dan hebben we data nodig over luchtvervuiling vanuit het CBS vanuit Rijkswaterstaat, vanuit het RIVM zelf vanuit gemeenten, vanuit heel veel partijen. Vele vormen van data komen binnen bij het RIVM die worden bewerkt volgens standaardvoorschriften en -protocollen vaak Europese protocollen, en dan maken we daar zinvolle informatie van. Dat betekent een aantal afspraken, en die hebben betrekking op drie dingen. De 'b' van beschikbaarheid, de 'b' van bruikbaarheid en de 'b' van bestendigheid. Beschikbaarheid, de data moeten er zijn en die moeten verzameld worden en op een handige manier beschikbaar zijn, zodat je niet elke keer opnieuw aan burgers en bedrijven moet vragen: verzamel het maar. Twee: bruikbaar. Ja, ik kom uit de natuurwereld. Je kunt enorm veel informatie over vogels, planten, vlinders en nog wat vinden maar wat kan ik daarmee en wat betekent dat voor een gemeente? Mag het gebouw er nou wel of niet komen? Of denkt u aan lucht. Ik wil een school bouwen. Er loopt een snelweg. Mag je die school er nou wel of niet bouwen? Dus je moet die informatie over dat fijnstof doorvertalen naar bruikbare informatie. Dat is de 'b' van bruikbaar. En bestendig is, iemand moet ook zeggen: Is het nou goed genoeg? Is de hoeveelheid data... Iedereen snapt dat als je veel te weinig data hebt, dat het dan niet klopt. Iemand moet ook zeggen dat die data betrouwbaar genoeg zijn want anders komen we allemaal bij de rechter en dat willen we ook zo veel mogelijk gewoon voorkomen. Nou, dit is een best wel uitdagende onderneming maar we gaan dit stap voor stap doen. Dus we hopen in 2018 eigenlijk met de verschillende partners klaar te zijn voor een eerste versie, zodat de wet kan werken. En dat is toch al, denk ik wel, een behoorlijke ambitie maar wij geloven daarin. Ten tweede gaan we dan, zeker tot en met 2024, doorontwikkelen samen met de maatschappelijke partners zodat je al lerend van wat er dan nog steeds niet goed gaat dat je verbeteringen kunt aanbrengen. Ik stel me zo voor, veel informatie gaat nu bijvoorbeeld via kaarten met GIS-systemen maar de wereld is eigenlijk aan films en aan 3D wie weet dat we in 2024 voor de vergunningaanvraag een 3D-filmpje inleveren en dat we op die manier tot onze besluiten gaan komen. Dus we gaan ook de nieuwe technologieën daarbij gebruiken. Het lijkt mij een fantastisch avontuur om met die vele partners maar vooral met eindgebruikers en gemeenten die Laan van de Leefomgeving tot stand te brengen. DE LEVENDIGE MUZIEK SPEELT VERDER EN STOPT DAN (Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Beeldtekst: Meer weten? Kijk op omgevingswetportaal.nl.)