Antwoorden van De Grote AMvB Quiz

Op 31 augustus werden de AMvB's van de Omgevingswet in het Staatsblad gepubliceerd. Ter gelegenheid van deze grote mijlpaal in de stelselherziening organiseerde het ministerie van BZK De Grote AMvB Quiz. Inmiddels zijn de winnaars bekend. En hier zijn de antwoorden!

Vraag 1 Minder en simpelere regels

.

De huidige wetgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving is stroperig, gefragmenteerd en ontoereikend voor de maatschappelijke opgaven waarvoor we staan. Een van de verbeterdoelen van de stelselherziening is minder en simpelere regels in één wet bij elkaar.

Welke van onderstaande besluiten is géén AMvB van de Omgevingswet?

  • Besluit kwaliteit leefomgeving
  • Omgevingsbesluit
  • Besluit bouwwerken leefomgeving
  • Projectbesluit
  • Besluit activiteiten leefomgeving

Het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Omgevingsbesluit, het Besluit bouwwerken leefomgeving en het Besluit activiteiten leefomgeving zijn de vier AMvB's van de Omgevingswet. Het projectbesluit is geen AMvB, maar één van de zes kerninstrumenten van de wet. Met een projectbesluit kunnen besluiten worden genomen over complexe projecten zoals de aanleg van een weg, windmolenpark of natuurgebied.

Vraag 2 Inwerkingtreding

.

Eenvoudigere en betere wetgeving, daar wil de praktijk natuurlijk zo snel mogelijk mee aan de slag. Een deel van de nieuwe mogelijkheden wordt al geboden via de Crisis- en herstelwet.

Wanneer treden de AMvB's in werking?

  • Per direct
  • 1 januari 2021
  • Rokjesdag 2020, 12.00 uur 's middags
  • 1 januari 2029

De Omgevingswet treedt op 1 januari 2021 in werking, samen met de vier AMvB’s en de Omgevingsregeling. Op dat moment gaan ook de Aanvullingswetten op in de Omgevingswet. Alle overheden hebben vervolgens tot 2029 om het nieuwe stelsel volledig in te voeren en te gaan werken in de geest van de Omgevingswet. Daarbij gelden verschillende deadlines voor Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten als het gaat om het vaststellen van de omgevingsvisie, de omgevingsverordening en het omgevingsplan  Bekijk de infographic over de transitie

Vraag 3 Stelselverantwoordelijkheid

Iedere overheid, iedere ondernemer, iedere burger is straks medeverantwoordelijk voor de implementatie van de Omgevingswet en de AMvB’s. Meerdere departementen en bewindslieden werken aan en straks ook met de wet. Maar wie is verantwoordelijk voor de stelselherziening?

Bij welke bewindspersoon is de Omgevingswet belegd?

  • Cora van Nieuwenhuizen
  • Eric Wiebes
  • Raymond Knops
  • Kajsa Ollongren

Minister Kajsa Ollongren van BZK is verantwoordelijk voor de stelselherziening Omgevingswet. BZK ontwikkelt het nieuwe stelsel in nauwe samenwerking met andere ministeries die over de fysieke leefomgeving gaan. Met IenW, EZK en LNV bijvoorbeeld. Ook IPO, VNG, UvW, VNO-NCW en maatschappelijke organisaties zijn intensief betrokken.

Vraag 4 Het Omgevingsbesluit

.

De huidige praktijk van de fysieke leefomgeving vraagt om een andere aanpak, snellere procedures en een andere verdeling van taken en verantwoordelijkheden. De vier AMvB’s richten zich daarbij elk op een specifieke doelgroep.

Tot wie is het Omgevingsbesluit gericht?

  • Op de stakeholders die betrokken zijn bij de stelselherziening van het Omgevingsrecht
  • Op burgers, bedrijven en de overheid
  • Op alle ministeries die te maken hebben met de fysieke leefomgeving
  • Dit is de AMvB voor burgers

Het Omgevingsbesluit richt zich tot alle partijen die in de fysieke leefomgeving actief zijn: burgers, bedrijven, initiatiefnemers en de overheid. Dit besluit regelt onder meer welk bestuursorgaan het bevoegd gezag is om een omgevingsvergunning te verlenen en welke procedures gelden. Lees meer over het Omgevingsbesluit op Omgevingswetportaal.nl en AandeslagmetdeOmgevingswet.nl.

Vraag 5 Samen maken we Nederland

.

Onze samenleving verandert. Burgers, ondernemers en organisaties nemen steeds vaker het heft in eigen hand, brengen hun wensen duidelijk in beeld en willen actief worden betrokken bij beleids- en planontwikkeling. Alle belangen tellen mee.

Wat regelt het Omgevingsbesluit over participatie?

  • Niets. In de Nota van Toelichting wordt verwezen naar de Inspiratiegids Participatie
  • De manier waarop participatie moet worden uitgevoerd
  • Wie bij participatie betrokken moet zijn
  • Het Omgevingsbesluit borgt participatie bij kaderstellende en uitvoeringsprojecten

Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet. Door vroegtijdig met elkaar in gesprek te gaan komen verschillende perspectieven, kennis en creativiteit snel op tafel. Zo kan participatie leiden tot meer draagvlak, betere besluiten en tijdwinst. In het Omgevingsbesluit staan regels om de participatie te borgen. Overheden zijn straks op grond van de wet verplicht om de belanghebbenden te betrekken bij het maken van de omgevingsvisie of het stellen van regels. Initiatiefnemers worden gestimuleerd om hetzelfde te doen.   Lees meer in het informatieblad ‘Participatie. Wat regelt de wet?’

Vraag 6 Logische, eenvoudige en inzichtelijke bevoegdheidstoedeling

Beeld: Rob Poelenjee

.

Het Omgevingsbesluit regelt wie voor welke vergunningaanvraag het bevoegd gezag is en welke andere overheden bij de besluitvorming over de aanvraag moeten worden betrokken. Dat maakt het voor de initiatiefnemer duidelijk bij welk overheidsorgaan hij/zij de aanvraag moet indienen en voor de overheden duidelijk waarvoor ze zelf aan de lat staan. In beginsel worden de verantwoordelijkheden zo veel mogelijk daar gelegd waar ze het best kunnen worden nagekomen.

Wie is het bevoegd gezag bij een meervoudige aanvraag van een bouwactiviteit en een beperkingengebiedactiviteit voor een rijksweg?

  • De gemeente
  • De provincie
  • De veiligheidsregio
  • De minister van IenW / Rijkswaterstaat

De gemeente is het bevoegd gezag. Dat is de hoofdregel van de Omgevingswet. De uitzonderingen staan in hoofdstuk 3 van het Omgevingsbesluit. Door voor jezelf antwoord te geven op vier vragen is snel te bepalen welk bestuursorgaan bevoegd gezag is voor een vergunningaanvraag. Lees meer in de blog ‘Wie is bevoegd gezag? In 4 vragen naar het antwoord’

Vraag 7 Besluit kwaliteit leefomgeving

.

Het Besluit kwaliteit leefomgeving stelt de inhoudelijke normen voor gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk met het oog op het realiseren van de nationale doelstellingen en het voldoen aan internationale verplichtingen. Instructieregels voor o.a. omgevingsplannen en -verordeningen en omgevingswaarden en beoordelingsregels voor vergunningen overzichtelijk op één plek. Met als doelen onder andere betere bescherming van dat wat echt moet worden beschermd, minder onderzoekslasten en meer ruimte voor passende oplossingen voor lokale opgaven.

Welke regels worden straks níet in een omgevingsplan gesteld?

  • Regels over gemeentelijke monumenten
  • Regels over het kappen van bomen
  • Regels over het houden van demonstraties
  • Regels over de hoogte van geluidsbelasting

Het omgevingsplan bevat alle regels die een gemeente stelt over de kwaliteit van fysieke leefomgeving. Bijvoorbeeld over gemeentelijke monumenten, bomen, geluidbelasting. Dat zorgt voor samenhang en overzicht.  De regels over de leefomgeving zijn nu nog vaak verspreid over meerdere bestemmingsplannen en verordeningen. Het omgevingsplan bevat echter geen regels met betrekking tot openbare orde en dus ook niet over het houden van demonstraties. Gemeenten regelen openbare orde onder andere via de APV. Lees meer over het omgevingsplan op AandeslagmetdeOmgevingswet.nl

Vraag 8 Waarborgen voor kwaliteit

.

Gezondheid en duurzaamheid zijn belangrijke thema’s onder de Omgevingswet. Waarborgen voor de kwaliteit van de leefomgeving zijn onder andere hierop gericht.

Wie is verantwoordelijk voor een programma bij een dreigende overschrijding van de omgevingswaarde voor ozon?

  • De minister van Infrastructuur en Waterstaat
  • Gedeputeerde Staten
  • College van Burgemeesters en Wethouders
  • Algemeen bestuur van het Waterschap

Een omgevingswaarde is, kort gezegd, een maatstaf voor de staat of kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het Besluit kwaliteit leefomgeving bevat omgevingswaarden voor luchtkwaliteit, de kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater, en de kwaliteit van zwemwater. In het Besluit is ook bepaald wie er verantwoordelijk is bij een dreigende overschrijding ervan. Voor een dreigende overschrijding van de omgevingswaarde ozon is dat de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

Vraag 9 Lokale plannen

.

Een gemeente besluit om een verouderd bedrijventerrein te saneren. Ze wil daarmee ruimte maken voor innovatieve nieuwkomers en het woon- en leefklimaat voor inwoners verbeteren. Daartoe worden eigen geluid- en geurnormen geïntroduceerd.

Dit is een voorbeeld van:

  • Het herverdelen van gebruiksruimte
  • Het toepassen van afwegingsruimte
  • Zowel a als b
  • Geen van beiden. De aanpak heeft weinig kans van slagen; net als vroeger maken bestaande rechten deze aanpak vaak onmogelijk

Paul Pestman, projectleider van het Besluit kwaliteit leefomgeving bij BZK, legt in zijn blog over afwegingsruimte en gebruiksruimte beide begrippen beeldend uit. ‘Afwegingsruimte voor decentrale overheden is te vergelijken met de vrijheid van een bakker bij het maken van een taart. Gebruiksruimte gaat over de manier waarop de taart wordt verdeeld als deze klaar is.’ Bij de introductie en toepassing van eigen geluid- en geurnormen voor de sanering van een bedrijventerrein door een gemeente, is sprake van beide. Bekijk het Besluit kwaliteit leefomgeving in het Staatsblad

Vraag 10 Besluit activiteiten leefomgeving

.

Het Besluit activiteiten leefomgeving bevat de regels van het Rijk waaraan burgers en bedrijven zich moeten houden als ze bepaalde activiteiten uitvoeren in de fysieke leefomgeving. Het besluit bevat algemene regels, geeft aan wanneer een vergunningplicht noodzakelijk is en biedt ook veel ruimte voor decentraal maatwerk. Het stelt alleen regels als gemeenten, waterschappen en provincies die niet beter zelf kunnen stellen.

Wat staat er (onder meer) in het Besluit activiteiten leefomgeving?

  • Dat een tankstationhouder ervoor moet zorgen dat er geen benzine in de bodem terecht komt
  • Algemene regels over de bescherming van provinciale wegen en dijken van het waterschap
  • De voorschriften die in de vergunning moeten worden opgenomen
  • Dat een gemeente een rookverbod in kan stellen
  • Hoe laat een caféhouder zijn terras moet sluiten

Het Besluit activiteiten leefomgeving bevat landelijke geldende technische eisen voor activiteiten zoals een vloeistofdichte vloer ter bescherming van de bodem. Lees meer over het Bal op Omgevingswetportaal.nl en op AandeslagmetdeOmgevingswet.nl

Vraag 11 Inrichting

.

In het huidige Activiteitenbesluit is de ‘inrichting’ een centraal begrip bij de bescherming van het milieu.

Wat is de opvolger van dit begrip in het Besluit activiteiten leefomgeving?

  • Installatie met gevolgen voor milieu
  • Opvangtehuis voor overbelaste ambtenaren
  • Milieubelastende activiteit
  • Ter zake doende apparatuur

Onder de Omgevingswet verdwijnt het begrip ‘inrichting’ en doet het begrip ‘milieubelastende activiteit’ (mba) zijn intrede. Een milieubelastende activiteit is een activiteit die nadelige gevolgen voor het milieu kan veroorzaken. Het geheel of een deel van een voormalige inrichting kan een mba zijn. Zo’n mba kan vervolgens geheel of gedeeltelijk vergunningplichtig zijn. De door het Rijk geregelde milieubelastende activiteiten zijn in hoofdstuk 3 van het Besluit activiteiten leefomgeving aangewezen. Bekijk de infographic ‘Van inrichting naar milieubelastende activiteit’

Vraag 12 Decentraal, tenzij

.

Bij de totstandkoming van het Besluit activiteiten leefomgeving is steeds uitdrukkelijk gekeken of regulering nodig is, en zo ja of regels onderdeel moeten zijn van de rijksregelgeving of juist beter decentraal kunnen worden gesteld. Dit geeft invulling aan het uitgangspunt 'decentraal, tenzij'.

Over welke activiteit worden géén regels gesteld in het Besluit activiteiten leefomgeving?

  • Het houden van een dierenpension
  • Het aanleggen van een windpark
  • Het doen van militaire oefeningen op een militair terrein
  • Het schilderen van een rijksmonument

Over het houden van een dierenpension worden geen regels meer gesteld in het Besluit activiteiten leefomgeving. Bij inwerkingtreding van de wet bevat de bruidsschat voor het omgevingsplan de voormalige rijksregels hierover. De gemeente kan deze regels daarna aanpassen, passend bij de locatie. Het maakt bijvoorbeeld veel uit of het pension bij een woonwijk ligt of op een afgelegen plek.

Vraag 13 Vergemakkelijken aanpakken maatschappelijke opgaven

.

Een inwoner in de binnenstad besluit van het gas af te gaan en zijn woning te gaan verwarmen met aardwarmte. De Omgevingswet biedt o.a. de instrumenten die de energietransitie, waar dit een bijdrage aan levert, mogelijk kunnen maken.

Wie bepaalt onder de Omgevingswet welke technische eisen gelden voor een bodemenergiesysteem bij een huishouden in die binnenstad?

  • Het Rijk, via rijksregels in het Besluit activiteiten leefomgeving
  • De gemeente, via decentrale regels in het Besluit activiteiten leefomgeving
  • De gemeente, via maatwerkvoorschriften in de vergunning
  • Dit valt onder de algemene zorgplicht

Het Besluit activiteiten leefomgeving bevat technische eisen voor een bodemenergiesysteem.  Waar nodig is lokaal maatwerk door de gemeente mogelijk.

Vraag 14 Besluit bouwwerken leefomgeving

.

Een ondernemer aan de rand van de stad besluit de door haar gewenste dakopbouw te realiseren in de vorm van een UFO. Stadsbeheer informeert hem bij het zien van de uitbouw over de regels in het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Voor wat voor type objecten bevat het Besluit bouwwerken leefomgeving regels?

  • Gebouwen en andere bouwwerken
  • Onbewoonbaar verklaarde woningen
  • UFO's
  • Onverklaarbaar bewoonde woningen

Het Besluit bouwwerken leefomgeving bevat, samen met het Besluit activiteiten leefomgeving, de algemene regels waaraan burgers en bedrijven zich moeten houden als ze bepaalde activiteiten uitvoeren in de fysieke leefomgeving. Dit besluit bevat regels over veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid bij het (ver)bouwen van een bouwwerk, de staat van het bouwwerk, het gebruik van het bouwwerk en het uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden. Lees meer over het Besluit bouwwerken leefomgeving op Omgevingswetportaal.nl en AandeslagmetdeOmgevingswet.nl

Vraag 15 Algemene regels

.

De meeste buren kunnen de verwijzing naar het universum in de plannen van de ondernemer uit vraag 14 wel waarderen. Maar de toezichthouder twijfelt of de kleine raampjes die maar deels open kunnen en de kleur en soort verf wel passen binnen de kaders.

Over welk onderwerp bevat het Besluit bouwwerken leefomgeving geen regels?

  • Brandveiligheid
  • Energiezuinigheid
  • Welstandstoezicht
  • Gebouwventilatie

Artikel 4.21 van de Omgevingswet bepaalt dat het Besluit bouwwerken leefomgeving regels stelt voor het waarborgen van de veiligheid, het beschermen van de gezondheid en duurzaamheid en bruikbaarheid. Welstand valt daar niet onder. Welstand is wel een onderdeel van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving waar de gemeente in haar visie doelen over kan opnemen. Het omgevingsplan bevat straks niet alleen de regels waartoe het bestemmingsplan zich nu beperkt, maar ook over het uiterlijk van bouwwerken, het geluidsniveau, geur e.d.

Vraag 16 Verknipt?

.

Gedeputeerde Haarfijn uit één van de zuidelijke provincies geeft in een interview over zijn visie op de AMvB’s aan enorm blij te zijn dat er zo in de regels is geknipt, ze beter zijn geordend en er meer verantwoordelijkheden komen te liggen bij provincies, waterschappen en gemeenten. Hij verwijst ook naar de kostenbesparingen die de implementatie op termijn met zich mee kunnen brengen.

Wat wordt in de Omgevingswet bedoeld met ‘de knip’?

  • De verdeling van onderwerpen over de vier AMvB's
  • Het opknippen van een inrichting in milieubelastende activiteiten
  • De overgang van de Omgevingswet van het (voormalige) ministerie van IenM naar BZK
  • Het opknippen van de bouwvergunning in een technische en een ruimtelijke vergunning

Via de Invoeringswet wordt de vergunning voor een bouwactiviteit gesplitst in een vergunning voor de technische regels waaraan een bouwwerk moet voldoen en een vergunningplicht die is opgenomen in het omgevingsplan, waarbij  voorafgaand wordt beoordeeld of op een specifieke locatie gebouwd kan worden. Dit wordt ook wel ‘de knip’ genoemd. Gemeenten krijgen daarbij ruimte om te bepalen of een omgevingsvergunning noodzakelijk is. Daardoor kan het aantal vergunningaanvragen voor bouwactiviteiten worden teruggebracht. Dat levert bijvoorbeeld een kostenbesparing op voor de initiatiefnemer.

Vraag 17 Wordt vervolgd

.

De regels uit de AMvB's worden nog verder uitgewerkt, gericht op de praktijk.

Dat gebeurt in …

  • de Omgevingsregeling
  • het aanvullingsspoor en het invoeringsspoor van de Omgevingswet
  • het programma Aan de slag met de Omgevingswet
  • de Nationale Omgevingvisie (NOVI)

De Omgevingsregeling bundelt de regels uit ongeveer 75 bestaande ministeriële regelingen. Ook hierbij zijn veel kansen om regelgeving te vereenvoudigen. De Omgevingsregeling bevat regels voor het gebruik van de wet in de praktijk, zoals aanvraagvereisten voor vergunningen (infographic), meet- en rekenvoorschriften (infographic) en de geometrische begrenzing van gebieden en locaties.

Vraag 18 Ook wetgeving maken we samen

.

De stelselherziening omgevingsrecht (dus ook de AMvB’s) komt tot stand in nauwe samenwerking en afstemming met de koepels, het bedrijfsleven en belangenorganisaties.

Met welke term prees de Tweede Kamer dit proces?

  • Omgevingsdemocratie
  • Uitnodigingswetgeving
  • Participatie van de bovenste plank
  • Co-creatie avant la lettre

Bij de behandeling van de wet in de Tweede Kamer betitelde Kamerlid Smaling het open en transparante wetgevingsproces als ‘uitnodigingswetgeving’. En die manier van werken stopt niet na de wet en de AMvB’s. Een mooi voorbeeld: tijdens de Botsproevendag testten zo’n 150 praktijkexperts de concept-regels van de Omgevingsregeling en het Invoeringsbesluit in concrete  praktijkcasussen. De wetgever gebruikt hun bevindingen om de regels verder te verbeteren.

Vraag 19 Wetsontwikkeling en implementatie gaan hand in hand

Beeld: Rob Poelenjee

.

Terwijl de stelselherziening nog in voorbereiding is grijpen veel overheden, ondernemers en burgers de kans om nu al te oefenen met de implementatie ervan. Goede voorlichting over de inhoud van de wet is daarbij onontbeerlijk. Tegelijkertijd komen de lessen uit de praktijk de uitvoerbaarheid van de AMvB’s weer ten goede.

Hoeveel Chw-projecten lopen er inmiddels vooruitlopend op de Omgevingswet?

Antwoord: 150 projecten. En het aantal groeit snel. In al deze projecten maken overheden gebruik van voorlopers van de instrumenten van de Omgevingswet. Denk bijvoorbeeld aan het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte of meer innovatie- en experimenteerruimte. Recent stemde de Ministerraad in met de 16e tranche van de Crisis- en herstelwet, waardoor nog meer projecten van start kunnen.