Raad voor de rechtspraak adviseert over voorstel betrokkenheid bestuursrechter bij onteigening

De regels voor onteigening ten behoeve van activiteiten in de fysieke leefomgeving worden via de Aanvullingswet grondeigendom opgenomen in de Omgevingswet. Het huidige wetsvoorstel bevat een gegarandeerde rechterlijke toets van de onteigening door de bestuursrechter. De Raad voor de rechtspraak heeft hierover onlangs een advies uitgebracht.

Aanleiding

De minister van IenM heeft begin van dit jaar een brief aan de Tweede Kamer gestuurd over de onteigeningsregeling zoals die in de consultatie- en toetsversie van het wetsvoorstel was opgenomen. Deze brief ging in het bijzonder over de positie en de bescherming van de eigenaar bij onteigening. De minister gaf aan dat zij de voorgestelde onteigeningsprocedure zo wil versterken dat de bestuursrechter bij elke onteigening betrokken zal zijn. Over de aangepaste procedure is aanvullend advies gevraagd aan onder meer de Raad voor de rechtspraak.

Rechter bekrachtigt onteigening

De gegarandeerde rechterlijke toets door de bestuursrechter is vormgegeven als een bekrachtigingsprocedure. Kort samengevat komt die erop neer dat het bestuursorgaan de onteigeningsbeschikking neemt en bekendmaakt. Het bestuursorgaan verzoekt vervolgens de bestuursrechter de onteigeningsbeschikking te bekrachtigen. Belanghebbenden kunnen bij de rechtbank hun bedenkingen kenbaar maken. Op basis van een wettelijk vastgestelde basistoets (die in alle gevallen moet worden uitgevoerd) en de bedenkingen beoordeelt de rechtbank of de onteigeningsbeschikking bekrachtigd kan worden. Tegen de uitspraak van de bestuursrechter staat hoger beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.